De Ruijter's Stof tot Nadenken

Voor iedereen die aan een gewoon eerste leven niet genoeg heeft is er sinds 2003 Second Life (SL), een virtuele wereld waarin je je eigen 'animatiepoppetje' (avatar) kunt laten meedraaien in de dagelijkse virtuele routine. Jij bepaalt hoe je avatar eruit ziet, wat hij de hele dag doet en waar hij heen gaat. Zo'n 20.000 Nederlanders doen er inmiddels aan mee. Er is inmiddels al veel geschreven over SL, aanvankelijk met een gefascineerde of licht ironische ondertoon: "Leuk bedacht, zo'n tweede leven waarin je alles kunt doen wat in het echt niet kan, of waar je zelf niet cool genoeg voor bent!". Bedrijven als Philips, ABN Amro en Endemol (niet de minste namen) hebben inmiddels hun activiteiten uitgebreid met een virtuele variant op SL.

Maar de laatste tijd is SL wat negatiever in het nieuws. Het begon met het bericht dat sommige spelers van het eerste uur inmiddels miljonair zijn geworden door hun zakelijke activiteiten op SL. Hun virtuele Linden Dollars (betaalmiddel op SL) hebben ze kunnen omwisselen in keiharde klinkende munt waar weinig virtueels aan is. Zou SL dan niet een soort piramidespel zijn, waarbij alleen de deelnemers van het eerste uur zich konden verrijken, ten koste van de rest, vroegen de media zich af. Ook criminaliteit is in SL, net als in het echte leven, blijkbaar moeilijk te voorkomen. Zo blijkt het spel een waar walhalla voor potentiële zedendelinquenten, die SL als proefomgeving gebruiken voor hun duistere praktijken:

In sommige 'afdelingen' van Second Life kunnen leden hun virtuele ik seks laten hebben met anderen die zich voordoen als kinderen. Psycholoog Jos Buschman, werkzaam bij de Van Mesdagkliniek in Groningen, noemde Second Life "per definitie een leerschool voor pedofielen".
Virtuele kinderporno, waarbij de afgebeelde kinderen niet daadwerkelijk zijn misbruikt, is al sinds 2002 strafbaar. Hierbij gaat het om beelden die, anders dan bij Second Life, levensecht zijn.

Het OM maakt zich grote zorgen om deze ontwikkeling en probeert misbruik te bestrijden:

Het Openbaar Ministerie (OM) wil proefprocessen gaan voeren zodat jurisprudentie ontstaat over virtuele kinderporno in online spellen als Second Life. Als de wet niet duidelijk is op een bepaald punt, heb je jurisprudentie nodig, zei Kitty Nooij dinsdag in een reportage van Netwerk. Omdat de virtuele seks met virtuele kinderen weer net iets anders is, probeert het OM in de toekomst zaken voor te leggen aan de rechter, waarbij het eerst wacht op een onderzoek over de schadelijkheid van dit soort kinderporno. Omdat het om een relatief nieuw fenomeen gaat, zijn er nog geen rechterlijke uitspraken over. Nooij: "Het is moeilijk te bepalen wat je aan de rechter voorlegt." (bron: www.nu.nl)

Zou dat kunnen: strafbaar worden bevonden voor iets misdadigs wat je als digitaal fantasiepersoon met een ander digitaal fantasiepersoon doet? Oftewel: is het toebrengen van virtueel letsel net zo erg als fysiek letsel? En zou je als OM juist niet beter handig gebruik kunnen maken van een informatieve verzamelplaats als SL, om zo potentiële overtreders tijdens het 'droog oefenen' gade te slaan en ze via hun IP-nummer op te sporen. Zo zichtbaar zijn ze immers nog nooit geweest en beter voorkomen dan genezen....

Als een fysiek proces niet tot de mogelijkheden blijkt te behoren, kan het OM natuurlijk ook altijd nog overwegen om een virtuele rechtbank in te richten met avatar-officieren. Je moet met zo'n belangrijke maatschappelijke functie immers daar zijn waar de misdaad zich bevindt!